Verpleegkundigen zijn steeds minder bereid zich te laten vaccineren tegen de Mexicaanse griep. Terwijl de bijwerkingen van vaccins tegenwoordig gering zijn.
In de media verschijnen berichten over beperkte bereidheid onder verpleegkundigen om zich te laten vaccineren tegen de Mexicaanse griep. Op internetplatforms worden de bezwaren breed uitgemeten. Duidelijk is dat de bereidheid om zich te laten vaccineren aan het afnemen is. Ook is duidelijk dat het velen aan kennis over vaccineren ontbreekt.
Waarom verpleegkundigen zich moeten laten vaccineren tegen griep is eenvoudig uit te leggen. Griep is voor gezonde mensen meestal geen gevaarlijke ziekte. Maar anders ligt het bij patiënten in ziekenhuizen en verpleeghuizen. Die kunnen complicaties krijgen zoals longontsteking, soms met dodelijke afloop. Door gezondheidswerkers te vaccineren kan grotendeels worden voorkomen dat patiënten worden besmet. Een tweede reden is dat gevaccineerde gezondheidswerkers inzetbaar blijven als de griep rondwaart. Er liggen dan veel patiënten in ziekenhuizen, zodat vakkundig personeel niet gemist kan worden.
Maar bij velen ligt de mislukte vaccinatiecampagne tegen HPV nog vers in het geheugen. Men twijfelt aan het nut van vaccinaties en heeft kennelijk geen besef van de zegeningen van twee eeuwen vaccinatiegeschiedenis. De vaak dodelijke ziekte pokken werd wereldwijd uitgeroeid dank zij het vaccin ontwikkeld door Jenner. De vaccins tegen tetanus, difterie, poliomyelitis (kinderverlamming), mazelen, bof en rode hond hebben door hun grootschalige toepassing in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) deze ziekten in Nederland vrijwel doen verdwijnen. Nog kort geleden werden door het RVP successen geboekt tegen Haemophilus influenzae B en tegen de meningokok groep C.
Alle medicijnen hebben bijwerkingen, ook vaccins. Maar deze bijwerkingen moet men afwegen tegen de voordelen: een veel geringere kans op de ziekte met alle gevolgen. Daar komt bij dat de bijwerkingen van de huidige vaccins zeer gering zijn. Bij de meeste mensen beperkten deze zich tot een stijf gevoel ter plaatse van de injectie en wat roodheid. Een enkeling ondervindt een heftiger reactie. Deze heftiger reacties worden zeer nauwkeurig bijgehouden. Uit registratie weten we dat er slechts bij 1 op de 3000 vaccinaties een bijwerking optreedt die moet worden gemeld.
Maar op internetfora heeft men hier zelden boodschap aan. De afgelopen jaren zijn vaccins regelmatig verdacht gemaakt als oorzaak van wiegendood en van chronische stoornissen en aandoeningen als autisme, de ziekte van Crohn en MS (multiple sclerose). Wetenschappelijk onderzoek heeft van dergelijke verbanden niets aangetoond.
Terug naar de influenzavaccinatie. In oktober zal er een vaccin beschikbaar zijn tegen de Mexicaanse griep. Dit vaccin is specifiek gericht op dit nieuwe virus. Het is ook verbeterd door de toevoeging van hulpstoffen (adjuvantia), die de afweer versterken. De hoeveelheid dood virus die dan nodig is om een goed vaccin te maken is ongeveer een tiende van een vaccin zonder adjuvans. Daardoor is het mogelijk om in korte tijd een grote hoeveelheid vaccin te maken. Er bestaat ruime ervaring met vaccins waarin dezelfde adjuvantia zitten (vogelgriepvaccin en malariavaccin). Behalve wat gevoeligheid op de injectieplaats zijn er geen belangrijke bijwerkingen opgetreden bij tienduizenden inentingen.
Er zijn dus geen goede redenen om aan te nemen dat het nieuwe Mexicaanse griepvaccin risico’s oplevert voor de gezondheid anders dan de milde lokale bijwerkingen die alle vaccinaties kunnen hebben. Maar ook hier geldt: zeldzame bijwerkingen zijn niet uit te sluiten. Vandaar het advies om alleen diegenen te vaccineren die een belangrijk voordeel hiervan hebben.
Hoewel de ernst van de Mexicaanse griep tot dusver meevalt, is het toch goed om rekening te houden met ernstige scenario’s. Als blijkt dat veel mensen besmet raken met Mexicaanse griep, is de kans op overlijden bij kwetsbare patiënten aanzienlijk. Daarnaast zou het ziekmakend vermogen van het virus (net als tijdens de Spaanse griep van 1918) door mutatie alsnog kunnen toenemen.
Bij voorkoming van de Mexicaanse griep is vaccinatie van gezondheidswerkers met patiëntencontacten onmisbaar. Daarom is vaccinatie voor hen een professionele plicht.
Prof.dr. Jos W.M. van der Meer is internist bij UMC St Radboud Nijmegen, lid van de Gezondheidsraad, lid van het Outbreak managementteam Centrum Infectieziekten Bestrijding en vicepresident van de Akademie van Wetenschappen (KNAW).
nrc |
