Door Rinke van den Brink
Hoofd infectieziekten van de GGD Hart voor Brabant Jos van der Sande is er niet van overtuigd dat de vaccinatie van geiten en schapen ervoor gaat zorgen dat de dieren geen gezondheidsrisico meer zijn voor mensen.
"We weten dat het vaccin heel effectief lijkt bij het voorkomen van abortussen waarbij de meeste bacteriën uitgestoten worden. Maar we weten niet hoe effectief het is bij het voorkomen dat dieren met Q-koorts besmet raken. En dus of dieren wel of niet besmettingsgevaar blijven opleveren voor mensen."
Bible belt
Van der Sande benadrukt dat grootschalige vaccinatie van mensen en dieren nooit honderd procent effectief is. "Een deel van de gevaccineerden wordt niet beschermd wordt door het vaccin. Maar die lopen veel minder risico op besmetting omdat al die andere mensen of dieren er wel door beschermd worden en dus niet meer kunnen besmetten."
"Dat is altijd het probleem met vaccinaties in de bible-belt. Daar zijn zoveel mensen onbeschermd omdat ze zich niet laten vaccineren dat besmettelijke ziekten er betrekkelijk vrij spel hebben."
Risico
Van der Sande schat dat 75 procent van de geiten en schapen beschermd worden door de vaccinatie en de rest niet. Hoe groot het risico voor de volksgezondheid is dat daaruit voortvloeit weet niemand.
Van der Sande: "ik ken stallen waar nooit abortusgolven zijn geweest, maar waaromheen toch veel zieken wonen."
Hij sluit eigenlijk uit dat eind mei duidelijk is hoe het met die besmettelijkheid van gevaccineerde dieren zit.
Versoepeling
Die duidelijkheid is een van de voorwaarden waaraan moet worden voldaan voor daadwerkelijk besloten kan worden of er per 1 juni veranderingen in het Q-koortsbeleid kunnen komen.
Maandag kondigden de ministers Klink van VWS en Verburg van LNV aan dat ze dat willen als er voldoende duidelijkheid is over het effect van de vaccinatie van de dieren én als er zich volgens de deskundigen die de ministers adviseren geen andere belemmeringen voordoen.
Vleesschapen
Van der Sande maakt zich vooral zorgen over de Q-koorts buiten Brabant. "Daar zou het wel eens kunnen gaan tegenvallen, omdat de ziekte daar vorig jaar pas voor het eerst is gekomen."
In het noordelijke deel van het land worden veel vleesschapen gehouden. Daarvoor geldt nog steeds pas een meldplicht als meer dan vijf procent van de drachtige dieren binnen een maand een abortus krijgen.
Daar kunnen dus veel bacteriën in het milieu komen zonder dat boeren verplicht zijn een mogelijk Q-koortsbesmetting van hun dieren te melden.
Hart voor Brabant
In het gebied van de GGD Hart voor Brabant zijn in 2010 tot nu toe 136 besmettingen gemeld. 72 mensen hebben de enquête teruggestuurd die ze hebben ontvangen.
Van hen hebben 34 hun eerste ziektedag in 2010 gehad en de 38 in de laatste drie maanden van 2009, dus na het lammerseizoen waarin de bacteriën massaal in het milieu komen.
Het aantal ziekenhuisopnames in GGD-regio Hart voor Brabant is dit jaar tot nu toe zeven procent (vijf gevallen). Dat was vorig jaar 14,5%. "Dat is vermoedelijk te verklaren door een veel grotere alertheid op Q-koorts", zegt Van der Sande.
Voorjaar
Die eerste ziektedag is van belang om te weten wanneer mensen besmet geraakt zijn. In de afgelopen drie jaar werden de meeste nieuwe patiënten geteld in de maanden april, mei, juni en juli.
In de periode daarvoor kregen geiten en schapen hun jongen of, door de Q-koorts, abortussen. Vooral bij die abortussen komen per keer miljarden Coxiella burnettii vrij, de bacterie die de Q-koorts veroorzaakt. Ook bij normale geboorten komen er daarvan miljoenen in de lucht.
De incubatietijd van Q-koorts is twee a drie weken. Soms loopt dat op tot zes weken. Sinds een maand worden alleen nog Q-koorts-besmettingen geteld die niet langer dan drie maanden geleden zijn opgelopen.
Recent
Dat betekent dat de nieuwe besmettingen die in 2010 geteld zijn in meerderheid ruim na het vorige lammerseizoen ontstaan zijn. De meeste zijn waarschijnlijk veroorzaakt door Q-koorts-bacteriën die al vorig jaar in het milieu terecht zijn gekomen.
Al bestaat er ook een kans dat die bacteriën recent zijn uitgescheiden door besmette dieren, want ook in urine en uitwerpselen zitten Q-koorts bacteriën. Bovendien is het lammerseizoen op sommige bedrijven al rond de jaarwisseling begonnen.
nos |
