AMSTERDAM - Ze komen binnen met een gebroken been bij de eerste hulp, met maagklachten bij de huisarts of met een depressie bij instellingen voor de geestelijke gezondheidszorg (GGZ): ouderen met een alcoholprobleem.
Maar vaak is niet duidelijk dat er alcohol in het spel is. De woorden van Peter Greeven, voorzitter van de sectie verslavingspsychologie van het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP), klinken als een waarschuwing: ‘Artsen en specialisten zijn lang niet altijd alert op het overmatige alcoholgebruik, dat de klachten vaak mede veroorzaakt. Het zijn namelijk klachten die bij ouderdom horen. Het komt ook voor dat de huisarts wel ruikt dat er een borrel is gedronken maar het moeilijk vindt om dit bespreekbaar te maken.’
Het is tijd dat daar verandering in komt, vindt Greeven. ‘Want 10 procent van de klachten waarmee bewoners van een verpleeg- of verzorgingstehuis bij de huisarts terechtkomen, zijn alcoholgerelateerd. Bij thuiswonende ouderen is dat 5 procent.’
Om het probleem op de agenda te zetten en om de samenwerking te bevorderen tussen de verslavingszorg, ouderenzorg, huisartsen en andere specialisten, organiseert het Nederlands Instituut van Psychologen op 3 juni een congres.
Uit cijfers van het Trimbos Instituut blijkt dat steeds meer 55-plussers met een alcoholprobleem aankloppen bij de verslavingszorg. In 1998 waren dat er 3.154, in 2007 al 7.241. Gecorrigeerd voor de vergrijzing is dat een toename van 89 procent.
‘Het is slechts het topje van de ijsberg dat we in beeld hebben’, zegt Greeven. ‘We verwachten bovendien dat het probleem sterk zal toenemen. De bevolking vergrijst en de huidige generatie 55-plussers is veel meer opgegroeid met alcohol dan voorgaande generaties. Voor de babyboomers hoort een glaasje bij de dagelijkse geneugten van het leven.’
Eenmaal met pensioen hebben ze de tijd, het geld en weinig vaste verplichtingen die niet gecombineerd kunnen worden met een glas wijn. En vaak blijft het niet bij een glas, want de redenen om er nog een te nemen zijn legio: de zon schijnt, de buurman is jarig, het is zonde om zo’n mooie Château Cheval Blanc te laten verzuren. Er is ook een groep ouderen die nooit veel dronk, maar bijvoorbeeld na het overlijden van de partner naar de fles grijpt om de eenzaamheid te verdrijven. Zo belanden veel ouderen al snel in de categorie problematische drinker.
‘De omgeving reageert vaak luchtig. Het idee dat je opa op zijn oude dag een borrel moet gunnen, leeft sterk’, zegt Bianca Mooi, gezondheidspsycholoog en bestuurslid van de sectie ouderen van het NIP. ‘Maar dan ga je voorbij aan het feit dat op die leeftijd een paar glazen per dag al heel slecht voor de gezondheid kunnen zijn.
Ook in verzorgings- en verpleeghuizen blijft het niet bij een advocaatje met slagroom op zondag. Sommige bewoners zijn flink aan de drank. Corgé Borghouts, bestuurslid van de sectie psychologen en ouderen, voorspelt dat de echte problemen in verzorgings- en verpleeghuizen zich bij de volgende generaties ouderen gaat voordoen. Tijdens hun leven raakte alcohol letterlijk ingeburgerd.
Bianca Mooi wordt geregeld om advies gevraagd door verzorgingstehuizen. ‘Als in stilte op de kamer wordt gedronken, wordt het nog getolereerd. Maar het komt geregeld voor dat een bewoner niet meer welkom is wanneer het gebruik tot overlast leidt.’
Terwijl met voorlichting en door afspraken te maken de situatie meestal wel te handhaven is. ‘Als ouderen weten dat hun klachten worden veroorzaakt of verergeren door het alcoholgebruik, proberen de meesten wel minder te drinken. Maar er zijn ook ouderen die denken: liever zo leven en dan maar eerder dood.’
volkskrant |
