De kans dat iemand met aanleg voor multiple sclerose (MS) de ziekte ook echt krijgt, hangt waarschijnlijk af van de samenstelling van de darmflora.
Wanneer bepaalde bacteriën in de darm terechtkomen en daar kleine ontstekingen veroorzaken, ontstaan er afweercellen die in het centrale zenuwstelsel de ontstekingsprocessen veroorzaken die tot MS leiden. De biologen van het California Institute of Technology in Pasadena die dit ontdekten, denken niet dat deze bacteriën de oorzaak van MS zijn. Eerder is het zo dat ze in het immuunsysteem veranderingen teweegbrengen die MS in de hand werken (Proceedings of the National Academy of Sciences, online, 19 juli).
MS is vooral een auto-immuunziekte. Het eigen afweersysteem tast de myelineschede aan die als een beschermend laagje om de uitlopers van zenuwcellen in hersenen en ruggemerg ligt. Dit leidt tot ernstige neurologische problemen. Een remedie is er niet. De ziekte heeft een vrij sterke genetische component, maar ook omgevingsfactoren spelen een rol.
Toeval
Het idee dat darmbacteriën zo’n omgevingsfactor zijn, is nogal vergezocht. Het was dan ook een toevallige gebeurtenis die de onderzoekers op dit spoor zette. Die gebeurtenis was de ingebruikname van een nieuwe, veel schonere behuizing voor de proefdieren. Bij een genetisch gemanipuleerde muizenstam die zeer vatbaar voor MS is, trad de ziekte na de verhuizing veel minder vaak op. Toen de onderzoekers deze muizen daarna onder volstrekt steriele omstandigheden grootbrachten, bleek dat ze nooit MS kregen.
De vraag was nu welke bacterie hiervoor verantwoordelijk is. Al snel kwam daarbij één bepaalde groep darmbacteriën in beeld: de gesegmenteerde filamenteuze bacteriën. Dat zijn bacteriën die in de bodem voorkomen en in staat zijn om plantaardige moleculen zoals de houtstof lignine af te breken. Wie als peuter ooit een hapje grond nam, heeft goede kans dat deze bacteriën tot zijn darmflora behoren.
nrc |
